Shanties

Over het ontstaan en gebruik van shanties

‘A good shantyman is worth four hands on the rope’

Door: Stephan Kraan
Wist u dat u op de kleuterschool al uw eerste shanty zong? Toch is het zo. 'Daar was laatst een meisje loos' zongen ook de stoere matrozen als ze urenlang rond de kaapstander liepen. En wie brulde tijdens het schoolreisje niet 'What shall we do with the drunken sailor? Ook een echte shanty. Eenvoudige liedjes met een krachtig refrein dat uitnodigt tot meezingen. Tegenwoordig beleven duizenden, voornamelijk mannen, plezier aan het zingen van shanties. Al is de zee vaak ver te zoeken, veel dorpen hebben hun eigen zilte zangersgilde in de vorm van een shantykoor. Een heuse zeeman slaat de schrik ervan om het hart. Een shanty is niets meer dan gereedschap bij het zware werk op zee of in de haven. Zingt het varensvolk een shanty gewoon voor de lol in de kroeg; dan brengt dat ongeluk.

Lees meer: Shanties

Liereliet

Internationaal Shantyfestival Workum, een fenomenale muziekgeschiedenis

Het Internationaal Shantyfestival Workum is al jaren een toonaangevend fenomeen. Gasten en publiek struikelen over elkaar heen om er maar vooral ‘bij’ te kunnen zijn. Al meer dan 20 jaar zindert Workum in oktober onder het geweld van refreinliederen waarin de zee centraal staat, en is scheepstimmerwerf ‘De Hoop’ in Workum het toneel voor creatieve maritieme uitingen.

Lees meer: Liereliet

Johnny en Jim

Onderstaand verhaal verscheen in het jubileumkatern van de Spiegel der Zeilvaart ter gelegenheid van 15 jaar festival, in 2002. Het is voor deze website iets aangepast.

Johnny en Jim al 25 jaar in Workum

‘Ik geniet ieder jaar weer van uw optreden’

Door Larissa van Duuren
Johnny Collins en Jim Mageean zijn sinds het prille begin van het Internationaal Shantyfestival Workum de vaste gangmakers. Menig trouw festivalbezoeker heeft de twee toonaangevende Engelse zangers in het hart gesloten, vanwege hun krachtige stemmen en meeslepende stijl van zingen. Johnny en Jim over zichzelf, inspiratie, passie voor muziek en de bijzondere band die zij voelen met het shantyfestival in Workum.

Lees meer: Johnny en Jim

Reid de Jong

Interview met Reid
‘Een hand als een bankschroef en een omhelzing als van een beer’
Over Reid, de geestelijk vader van de Strontrace

Aan het einde van de lange dijk vanaf Workum naar het IJsselmeer woont Reid (70) in zijn voormalige vuurtoren. Reid is de inspirator en organisator van de Strontrace, de Beurtveer en de Visserijdagen. Meer dan dertig jaar geleden wilde Reid met deze vaaroefeningen onder zeil de beroepszeilvaart nieuw leven inblazen. Die oefeningen zijn geslaagd en talloze skûtsjes, tjalken, klippers en andere zeilende monumenten passeren tegenwoordig zijn vuurtoren.

Lees meer: Reid de Jong

Nanne Kalma

De roots van Nanne Kalma
"Bij die refrein liederen vliegt het kippenvel me op en af"
Door Stephan Kraan
Wie ooit het Shantyfestival Workum heeft bezocht of gaat bezoeken, kan niet om hem heen: Nanne Kalma. Als charmante presentator van de concerten, waar hij enthousiast en met humor de artiesten aan het publiek voorstelt. Als schrijver, regisseur, acteur en zanger in de bijna jaarlijkse muziektheateropvoeringen in scheepstimmerwerf De Hoop. Als muzikant in het Liereliet en Kat yn’t Seil. Het festival zou niet kunnen bestaan zonder de talloze vrijwilligers, maar zeker niet zonder Nanne Kalma. Telkens weer weet hij de vele bewonderaars en liefhebbers van zijn muziek te verrassen. Geen wonder dat hij in het jaar 2000 de provinciale cultuurprijs De Friese Anjer kreeg. Nanne Kalma over zijn fascinatie voor folkmuziek, liederencycli en a capellazang.

Lees meer: Nanne Kalma

De Lichtstandopsteker

Open vuur terug op historische vuurtoren Workum
Lichtstandopsteker Reid loodst de Stront naar huis
In de nacht van 25 op 26 oktober 2004 slaan anderhalve meter hoge vlammen van het dak van de vuurtoren van Reid, aan het eind van de dijk bij Workum. Als complete verrassing voor terugkerende schippers van Strontrace, Beurtveer en Vissersschepen brandt er voor het eerst sinds 1880 weer een open vuur als baken bij de ingang van ’t Soal. De brandweer komt er niet aan te pas, want Reid heeft even tevoren het gemeentelijke calamiteitennummer op de hoogte gesteld van zijn geheime plan. Het verhaal van de laatste vuurtorenwachter, ofwel lichtstandopsteker, van de Zuiderzee.

Lees meer: De Lichtstandopsteker

Zeilen en Zingen

Van Zeilen en Zingen
Zeilen en Zingen is in Workum onlosmakelijk verbonden.
Het shantyfestival staat niet op zichzelf. Na het weekend, waarin alleen wordt gezongen over het harde leven aan boord, begint het echte werk. De schepen van de Beurtveer en de Strontrace vertrekken. Bij deze zeilwedstrijden is weinig ruimte voor muzikale ingevingen; hier gaat het om tactiek, doorzettingsvermogen en goed zeemansschap. Hier worden shanties realiteit. “Ook al trekt het shantyfestival weinig schippers,” vertelt Marga Swaans uit de organisatie van de Beurtveer en de Strontrace, “het festival is onlosmakelijk met de beide zeilwedstrijden verbonden.”

Lees meer: Zeilen en Zingen