Internationaal Shantyfestival Workum

Om de loden Kiel 2010
Op zaterdag 23 oktober 2010, zal in het kader van "Liereliet Workum", voor de 5e keer een wedstrijd worden gehouden voor 'Vracht-Zeilklompen, met als inzet de felbegeerde trofee 'De loden Kiel 2010'.

Klompschip-schippers, meisjes en jongens van alle leeftijden en pluimage, zowel ervaren gerenomeerde rotten als nieuwelingen, worden uitgenodigd mee te doen aan dit nautische evenement.
De wedstrijd, onder toezicht van zowel een nautische als een artistieke jury, zal gaan om: de snelst varende klomp, maar ook om de beste vracht. Daarnaast zal er een combinatie-klassement zijn. De winnende bemanning van dit combinatie-klassement krijgt 'De loden Kiel 2010'. En dan is er nog de publieksprijs voor de mooiste, de gekste, de origineelste zeilklomp. Hoe dat in zijn werk gaat, zal duidelijk gemaakt worden op de dag zelf.

Hoe verloopt de zeilwedstrijd?
Iedere 'Vracht'-Zeilklomp heeft een twee-koppige bemanning. De bemanningsleden staan aan weerskanten van het water waar gevaren wordt. Het ene bemanningslid zet het zeil en het roer naar eigen goeddunken in positie en laat het schip naar de over varen. Daar worden zeilen en roer door het andere bemanningslid in positie gezet voor de terugvaart. Dit alles vindt plaats in competitie met anderen. De snelsten gaan telkens door naar de volgende ronde. De wedstrijd wordt uiteindelijk gewonnen door het snelste klompschip in de finale.

Wat is de vracht?
De vracht moet bestaan uit een nieuw geschreven liedtekst, die moet gaan over water, schepen, varen, vissen of andere waterwezens. De tekst mag gemaakt zijn op een nieuwe melodie maar ook op die van een bekend zeemanslied zoals bijv.: De Dronken Zeeman (Drunken Sailor), Kap'ren Varen, Garrenkwak, West Zuid West of een andere.
De winnende bemanning zal door artistieke jury worden gekozen.

Hoe komen deelnemers aan een Zeilklomp?
Er bestaan al geweldig veel klompschepen. Nieuwe deelnemers, die er nog niet één hebben, kunnen denken aan een bouwpakket van klompenmaker Eelke Scherjon uit Noardburgum.
Voor informatie over hoe zo'n pakket te bestellen: stuur een mail naar info@seburch.nl

'Bij 't hijsen van 't Zeil zingen wij ons Lied...'
Een concert in De Doopsgezinde Kerk te Workum, met 'Liedjes van Water, Schepen en Varen' door en voor jonge dekzwabbers, piraten, 'Meisjes Loos', koksmaatjes, verstekelingen en klompschip-schippers m.m.v. Bob Zentz & Jeanne McDougall uit Amerika en Nanne & Ankie en de ketelbinkenploeg 'Maatje Groot'.
Aanvang: rond 14.30 uur ( in ider geval 30 minuten na afloop van de zeilwedstrijd om 'De Loden Kiel 2010').

Meedoen aan het concert-programma?
Het is mogelijk voor de deelnemers aan de 'Vracht'-Zeilklompen - wedstrijd of andere jonge zangers en zangeressen om alleen, als duo of trio of in een groter groep mee te doen aan het programma.
Het repertoire dat gezongen gaat worden moet bestaan uit liedjes met een maritiem thema. Wie mee wil doen moet zich van te voren aanmelden bij de organisnatie. Dan wordt bekeken hoeveel ruimte er nog is in het programma. Ook zullen tijdens dit concert de winnaars van de 'Vracht'-Zeilklompen-wedstrijd om 'De loden Kiel 2010' bekend worden gemaakt en gehuldigd.

Voor meer informatie over plaats, tijden, deelname, inschrijving, vracht en de prijzen, zie: het reglement van de 'Vracht'-Zeilklompen-wedstrijd 'Om de loden Kiel 2010'

Opgave Klompzeilwedstrijd
Je kunt je opgeven vanaf 12.00 uur bij de Doopsgezinde kerk op het Noard in Workum. De wedstrijd begint om 13.00 uur. De wedstrijd, onder toezicht van een jury, zal gaan om:
* de snelst varende klomp,
* de beste vracht.
* een combinatie van beide.
Afhankelijk van de wind zal dit in de Dolte achter de kerk zijn.
Na de wedstrijd gaan we in optocht achter de muziek aan terug naar de Doopsgezinde Kerk. Hier zal een maritiem concert voor en door kinderen worden gegeven met tevens de prijsuitreiking.
Meedoen is gratis en ook het concert is gratis. Neem dus familie, buren en kennissen gerust mee.
Meedoen is gratis Hoe het allemaal precies moet, staat in het reglement

Wytze Sligting uit Makkum heeft zondag 8 februari 2009 de ‘Loden Kiel’ in ontvangst genomen, in het Scheepvaartmuseum in Sneek. De felbegeerde ‘Loden Kiel’ is een op maat gemaakte kiel voor de beste zeilklomp-schipper uit Workum. Deze zeilklomp wedstrijd wordt gezeild op de Workumer Dolte, tijdens de herfstvakantie. Dit jaarlijks terugkerend evenement, georganiseerd door Liereliet, wordt omlijst door een concert van Nanne en Ankie en hun ketelbinkenploeg Maatje Groot, voor en door kinderen.

Wytze is de gelukkige winnaar die afgelopen herfstvakantie de meeste punten heeft behaald met zijn zeilklomp, met als vracht het verplichte zeemanslied. Zijn lied schreef hij op de melodie van "De Noordzee" van Boudewijn de Groot. Zodra hij de kiel aan had, werd dit lied nogmaals ten gehore gebracht door Nanne en Ankie en hun Ketelbinken. En iedereen mocht meezingen. Dat gebeurde dan ook!

De klompkes yn Warkum, dat binn’ in Hiele soad,
Pas op want oare wike, leit hjir in oare float
De skûten en de tsjalken, dy binnen dan oan bar
Nee net yn ‘e Dolte, de Dolte, de Dolte
Mar troch it Soal op ‘e Iselmar

Dy skippers en bemanning, dy sill’ nei Warmond ta.
Oan dizze moaie ferskes, dêr kinn’ se wol wat ha
Dy stront ûnder de lûken, dy seit dochs net sa’n soad
Sij moatte sels mar sjonge, mar sjonge, mar sjonge
krêkt as wy hjir bij de klomke-float!

Behalve door Nanne en Ankie werd de prijsuitreiking in Sneek opgeluisterd door Hans Kerkhoven, met gitaar en zang. En Aart Kuijt heeft 14 jonge ‘bemanningsleden’ een liedje geleerd. Tijdens het zingen werden tekeningen geprojecteerd die deze zelfde kinderen gemaakt hadden: een prachtige combinatie van luisteren en kijken.
Mindert Wijnstra wist het publiek ademloos te laten luisteren naar twee prachtige verhalen, over Sint Petersburg en de Geest van Lange Sleat. Deze verhalen ontstonden vroeger, als men 's avond bij een vuurtje de avond door moest komen – omdat er toen nog geen tv en radio was. Sterke verhalen, trieste verhalen, maar ook vrolijke verhalen. En Mindert weet ze in de juiste toon te vertellen.

De eerste 'Om de Loden Kiel' klompzeilwedstrijd

Tijdens het Shantyfestival van 2006 is er voor het eerst een kleine Strontrace voor kinderen. De zeilwedstrijd om 'De Loden Kiel' wordt gehouden met vrachtbootjes gemaakt van klompen; klompschepen genaamd. Op deze pagina staat informatie over klompschepen en over deze wedstrijd 'Om de Loden Kiel 2008'. De regatta werd op zaterdagmiddag 18 oktober om 13.00 uur gehouden. In 2008 is er voor de derde keer een klompzeilwedstrijd. Het wedstrijdregelement staat ook op deze pagina.

Klompschepen
Klompen zijn houten schoenen uit vervlogen jaren en, samen met tulpen en molens, clichésymbool van Nederland. De klompen zijn inmiddels bijna uit het straatbeeld verdwenen. In de tijd van Ot en Sien droeg iedereen klompen; ook de kinderen. Op school stonden de klompjes in een keurige rij onder de kapstokken.

Wanneer ze bijna versleten waren, brak er altijd eentje het eerst; de ander bleef over. Soms was dit de rechterklomp, soms de linker. Van deze overgebleven klomp maakten de kinderen vaak een bootje. Het fabriceren van een klompscheepje, met zeilen, een roer en een kiel, was een populair tijdverdrijf. Op de sloten werden zeilwedstrijden gehouden die niet onderdoen voor het Skutsjesîlen of de Strontrace.

De grote frustratie van klompschippers is dat de linkerklomp altijd naar rechts zeilt en de rechterklomp altijd naar links. De schrijver H.J.A. Hofland probeerde dit op te lossen door een motorklomp met propellers uit te vinden. Reid, vader van de bruine vloot en de Strontrace, pakte het probleem bij de wortel aan. Hij maakte gewoon een klomp die niet rechts, niet links, maar recht door zee voer. Klompenmaker Eelke Scherjon uit Noardburgum vond dat zo'n goed idee, dat hij nu bouwpakketten met een recht-door-zee-klomp voor nieuwbakken klompschippers verkoopt. Voor 27,50 euro is zo'n bouwpakket te bestellen via telefoonnummer 0511-464679 of via email scherjons-klompen@wxs.nl.

Verder is er de website klompzeilen.nl met meer informatie over bouwen en zeilen.

Om 'De Loden Kiel'
Om 'De Loden Kiel' is een regatta voor zeilende klompschepen op het water van De Diepe Dolte, achter de Doopsgezinde Kerk. Deze zeilwedstrijd is voor vrachtklompschepen met als inzet de 'Loden Kiel'-trofee. Een loden kiel is zowel een middenzwaard van lood onder een schip, als een kledingstuk van 'loden'; een soort stof dat vaak door zeelui gedragen wordt. Er wordt gevaren met vracht. Net zoals de skutsjes en tjalken van de Strontrace, zijn de klompschepen dus zeilende vrachtschepen. Alleen bestaat de vracht bij de klompschepen niet uit mest maar uit een vrachtbrief met een zelfbedachte liedtekst erop. De deelnemers worden van harte uitgenodigd om dit lied tijdens het kinderconcert na de wedstrijd, te zingen.

De klompschip-schippers zijn meisjes en jongens van alle leeftijden en pluimage, zowel ervaren gerenommeerde rotten als nieuwelingen. Iedere ‘Vracht’-Zeilklomp heeft een tweekoppige bemanning. De bemanningsleden staan aan weerskanten van het water. Het ene bemanningslid zet het zeil en het roer in positie en laat het schip naar de overkant varen. Het andere bemanningslid laat het schip terugvaren. De verschillende teams varen tegen elkaar waarbij het snelste telkens doorgaat naar de volgende ronde. In de finale varen de snelste schepen tegen elkaar om de winst.

De vracht bestaat uit een nieuw geschreven liedtekst over water, schepen, varen, vissen of andere waterwezens. De melodie mag zelfgemaakt zijn, maar ook mag een bestaande deun zijn zoals die van een bekend zeemanslied als The Drunken Sailor, Kap’ren Varen, Garrenkwak, West Zuid West of een andere. De artistieke jury beoordeelt alle vrachtbrieven en bepaalt wie de winnaar is.

De wedstrijd staat onder toezicht van een nautische en een artistieke jury. Er is een klassement voor het snelste schip en een klassement voor het beste lied. De winnaar van 'Om de Loden Kiel' is de winnaar van het combinatieklassement; hij heeft dus én een snel schip, én een goed lied. De winnaar van het combinatieklassement krijgt een trofee en een op maat gemaakte 'loden' kiel. Het winnende lied wordt uitgevoerd tijdens het kinderconcert op zaterdagmiddag.

Kinderen met een zelfgemaakt zeilend klompschip kunnen zich op zaterdag 18 oktober tussen 12.00 en 12.30 uur aanmelden bij de Doopsgezinde Kerk in Workum. Daarna gaat het in optocht naar het wedstrijdwater.

Na de zeilwedstrijd is er om 15.00 uur een concert in de Doopsgezinde Kerk getiteld 'Bij 't hijsen van 't Zeil zingen wij ons Lied'. Het is een concert door en voor jonge dekzwabbers, piraten, meisjes loos, koksmaatjes, verstekelingen en klompschip-schippers. Ze zingen liedjes van water, schepen en varen, met ondersteuning van The New Scorpion Band, Nanne & Ankie en de ketelbinkenploeg ‘Maatje Groot’ uit Friesland. Wie mee wil doen, meldt zich van te voren bij de organisatie. De jury maakt tijdens het concert de winnaars van de zeilwedstrijd en de beste vrachtbrief bekend en reikt De Loden Kiel 2008 uit. Toegang voor jong en oud: € 1,-

Voorbeeldliedjes Teksten van de cd De Klompschip-Schipper van Nanne & Ankie

Onderstaande drie liedjes zijn geschreven door Nanne Kalma voor de eerste klompschipwedstrijd in Harlingen in 1999. Daaraan deden enkele scholen mee. Er kwam een cd waarop alle kinderen meezongen. Dit koor heet het Harlinger Klompschippers Grootkoor. Iedereen die de liedjes meezingt is automatisch lid van het koor.

Het klompschip van Bram
Tjalken, klippers, van alles deed mee
Aan die zeilwedstrijd op de Waddenzee
Maar het schip dat een grote voorsprong nam
En als eerste terug in Harlingen kwam
was het klompschip van Bram

De Klompschip-schipper
Refrein
De klompschip-schipper schippert niet.
Wij gaan onbevreesd altijd recht door zee.
Bij't hijsen van 't zeil zingen wij ons lied
In deze race zijn wij favoriet
Want een beter schip dan het onze is er niet! Nee!

Stoere vissers, dat zijn wij; we werken samen, zij aan zij
Hei ho! Hijs de zeilen en stuurman ga naar 't roer!
We gaan op weg naar de Doggersbank; we rekenen op een goede vangst
Hei ho! Hijs de zeilen en leg het schip op koers!

Handel drijven over zee, daar doen wij maar al te graag aan mee.
Hei ho! Hijs de zeilen en stuurman ga naar 't roer!
Al die vreemde landen, ver van hier, bezoeken wij met veel plezier
Hei ho! Hijs de zeilen en leg het schip op koers!

De gevreesde vrouwelijke boekanier, Bloody Mary, zie je hier
Hei ho! Hijs de zeilen en stuurman ga naar 't roer!
Waar we heengaan is nog geheim; een schateiland zal het wel zijn.
Hei ho! Hijs de zeilen en leg het schip op koers!

Visserman, koopman of piraat; als klompschip-schipper ben 'k het allemaal
Hei ho! Hijs de zeilen en stuurman ga naar 't roer!
Voor mijn klomp, zo lang ik er maar in geloof, is geen zee te diep, geen golf te hoog.
Hei ho! Hijs de zeilen en leg het schip op koers!

De wind waait
Altijd bezig met zaag en hamer, met zeildoek, touw en verf.
De kneepjes leerde hij al van zijn vader in't schuurtje achter huis.
Zij noemden dat hun klompschip werf.

Elke klomp die hij te pakken kon krijgen, verbouwde hij tot boot.
Voorzien van roer en mast en zeilen liet hij die dan
te water in een kikkersloot

Refrein
Oe, hoe! De wind waait!
En blaast de zeilen bol
Daar vaart een klomp richting horizon.
Oe, hoe! De wind waait!
Daar gaat een klomp die net begon aan zijn tocht
heel de wereld rond

Jaren vervlogen, het bleef er bij; hij kwam er niet meer aan toe.
Met andere zaken druk was hij, tot zijn eigen zoon
Hem op een dag om een scheepje vroeg.

Ze togen naar de zolderkamer, begonnen aan een boot.
Spoedig doopten zij tezamen hun eersteling
Het begin van hun klompschipvloot

De koers bepaald, het zeil gezet, het vaantje bovenin.
Nog even, dan begint de pret; het spel met schuim en wind.

De lading wordt aan boord gebracht voordat de tocht begint.
Naast fantasie gaan mee als vracht, de dromen van het kind.